به طور عموم ترکمن ها قومیتی خون سرد ، صلح دوست ، صادق ، زحمت کش و در امورات زندگی اجتماعی مردمان قانع بوده اند . ترکمن ها در صنایع دستی قالین بافی و گیلم ید بالایی داشته ، صاحب شهرت جهانی می‌باشد اگر دربعد اقتصادی افغانستان ،(صنعت قالین بافی ) را به برسی بگیریم با افتخار گفته میتوانیم این مردم باافتخار بودند درجریان مهاجرتهای دسته جمعی سال‌های ۱۳۶۰ الی ۱۳۸۰ ، صنعت قالین بافی را درمیان اقشار مختلف مردم کشور رایج ساخته ،خانواده ها ازان امرار حیات نمودند وحتی برای تعداد ی از مردم ایجاد شغل و بعدها باعث‌صادرات آن گردید ازیک سو به عواید دولت پول هنگفت را وارد نمودند وازطرفی برای مردمان آواره اشتغال زایی نمودند که ابتکار بانوان قهرمان ترکمن حائز اهمیت بسزایی می‌باشد .
ترکمن ها نتنها در صنعت قالین بافی شهره اند بلکه درتهیه غذاهای متنوعی(ترکمن پلو وایشلیکلی) از شهرت خوبی برخوردار می‌باشد بااین همه ازخودگذریها هیچگاهی مورد توجه حکومات قرار نگرفتند مانتوانستیم مکتبی را بزبان مادری ایجاد نماییم درساحات ترکمن نشین کمترین توجه صورت گرفته است تا سال‌های ۲۰۰۱ تعداد اندک تحصیل کردگان داشتیم وبه ندرت تحصیل کردگان طبقه اناث‌ یافت می‌شد وازسویی خود مردم ما نیز علاقه وافر دراین عرصه نداشتند بسیاریها مصروف تجارت قالین واکثر ا هم دردام پروری مشغول بودند روی دلایل مختلف ترکمن ها در امورات سیاسی افغانستان نقش اساسی ایفا کرده نتوانستند درافغانستان همه مردم منجمله مردم عزیزم ترکمن‌ها نیز رعیت بودند مسایل شهروندی بعداز ۲۰۰۱ پدیدار گشت دردوره ۱۳ هم شورای ملی افغانستان ۱۳۴۸ الی ۱۳۵۲ به تعداد هفت تن وکیل انتخابی ازاین ملیت نجیب درشورای ملی افغانستان نمایندگی می‌کردند حتما در آن زمان در عرصه قانون گزاری سهم شان در برابر مردم ادا نمودند. سوال برانگیز است باتاسف دردوره هفدم شورا فقط یک تن وکیل داشتیم کادر های ملکی ونظامی ترکمن ها در نظام های دوران شاهی و در جمهوریت سردار محمد داود خان انگشت شمار بودند . بعداز تحول هفت ثور ۱۳۵۷ تعدادی از تحصیل کردگان درادارات دولتی نقش فعال داشتند درطول تاریخ ۳۰۰ ساله برای نخستین بار محمد گیلدی خان دردلی به حیث والی ولایت جوزجان تعین گردید تعدادی از جوانان ترکمن غرض کسب تحصیلات عالی درعرصه ملکی ونظامی شامل دانشگاه ها وبه خارج فرستاده شدند اما با آغاز جنگ های تنظیمی این همه دست آورد وپیشرفت آن متوقف گشت.
ترکمن ها در زمان جهاد علیه قوای متجاوز شوروی ها در صفوف جهاد‌یوستند تعداد فرماندهان جهادی از جمله عاشور پهلوان احمد پهلوان ، مولام نیچگه ، ظابط اوراز ، مخدوم صمد ، فیض الله قوماندان وده های دیگر …. برای آزادی افغانستان از اشغال شوروی وجیبه دینی وملی خویش را ادا کردند. ‌جان‌های شیرین شانرا فدای آزادی نمودند
انالله واناالیه راجعون
قابل تذکرا است بعداز حکومت شاهی احزاب سیاسی با راه اندازی کودتاه ها دراس قدرت قرار گرفتند وبلاخره درسال ۲۰۰۱ با ازبین رفتن رژیم طالبان جمهوری اسلامی افغانستان پدیدار گشت که دران مشارکت همه مردم را نیز به نمایش گذاشتند وبرای اولین بار برای ملیت ترکمن نیز درکابینه جای جدا نمودند واین نمونه تا اواسط حکومت اشرف غنی ادادمه داشت ودراخیر انرا هم بلعیدند زیرا ما ترکمن‌ها دارای قدرت سیاسی نظامی نبودیم ومارا ازدریچه دیگران به محاسبه میگرفتند درواقع به یک جمهوریت قلابی تبدیل گشته بود هرکسی قدرت نظامی داشت سهم بیشتری درچور وچپاول داشت .
در این مدت ترکمن ها را نگذاشتند حزبی را تاسیس نمایند هرچند پوتنسیل ساختن چنین حزبی را هم نداشتیم وهرازگاهیکه اقدام مینمودیم‌ باایجاد مزاحمتها وتطمیع بعضی عناصر از اقدام تاسیس حزب جلوگیری مینمودند ناچار تعدادی با گرایشات ایدیولوژیکی ، قومی ، منتطعه یی به احزاب مختلف شامل شدند و همچنان از شخصیت های سیاسی ترکمن به اساس اصول وشایسته سالاری استفاده درست نشد ودر پست های مهم کلیدی از جمله مقام وزارت خانه ها ، معینیت ومقام ولایات گماشته نشدند صرف به اساس ارتباطات شخصی و حزبی برگزیده شدند. روی این اصل نارضایتی وسبب فاصله گرفتن مردم ترکمن از دولت جمهوریت گردید ویاهم تعداد شخصیت های اکادمیک سیاسی ونظامی ترکمن ها مصدر خدمت به افغانستان نگردیدند وظایف طور خیراتگونه به شخصیت هاداده می‌شد دردوره های اخیر اشرف غنی ، ترکمن‌ها صاحب یک پست کلیدی هم نبود وبا تاسف حتی تعداد جوانان از بورسیه های تحصیلی و شمولیت به ادارات دولتی محروم گردیدند .
اینجانب مسبب این همه ( معضلات ) را در نبود ادرس مستقل سیاسی برای ترکمن یعنی (حزب سیاسی) محاسبه مینمایم .
حزب عدالت ملی افغانستان با سعی وتلاش شبانه روزی جناب آقای سفیر محمدعسی ( مصباح ) با درک حقانیت از سیاستگزاری های افغانستان از ملیت ترکمن چنین خلای سیاسی را برچید ادرس سیاسی را بوجودآورد ایشان دارای تجربه غنی سیاسی هستند درمقام های داخلی وخارجی وزارت امور خارجه پستهای کلیدی را برمبنای اهلیت ، فهم ودانشش احراز نموده صاحب نفوذ خوب دربین مردم ما می‌باشد موصوف توانست درکمترین فرصت با اجرایی چندین مصاحبه تلویزیونی ورادیویی موجودیت چنین آدرس را به سطح جهان معرفی نماید . اهداف انرا که تعامل وبنیاد گذاشتن صلح بنیادین می‌باشد ازطریق مصاحبه های علمی وتاریخی به سمع جهانیان رسانید ومیگوید راه حل معضل افغانستان به طور بنیادین جنگ نه ، بلکه گفتگو ‌تعامل با جوانب است چون درمقابل هرروز ، زوردیگری بروز خواهد نمود ومردم افغانستان هیچگاهی مالک یک کشور پیشرفته ‌مترقی نخواهند گشت ، ما به نفعی پدیده ها نه میگوییم زیرا هرکس حق زندگی ، اشتراک درحاکمیت را دارد چون همه مردم افغانستان مالکین این کشور اند شهروند دومی وجود ندارد‌ همه دارای حق مساوی اند هرجریانیکه به زور تفنگ قدرت راغصب کند عمر چندانی نخواهند داشت اینجانب بادرک واقعیتها ازجریان سیاسی ( حزب عدالت ملی افغانستان ) را حمایت مینمایم واز شخصیت های محترم وبا درک ترکمن تمنا دارم واقعبینانه وصادقانه ازاین حرکت حمایت نمایند.

ومن الله توفیق